Base64 Encode / Decode

Base64 Kodlama Nedir?

Base64, ikili (binary) verileri yalnızca yazdırılabilir ASCII karakterlerinden oluşan bir metne dönüştüren kodlama yöntemidir. Adını, kodlamada 64 karakterlik bir alfabe kullanmasından alır: A-Z (26), a-z (26), 0-9 (10), + ve /. Boş kalan son bloklar ise = işaretiyle doldurulur. Yöntem, RFC 4648 standardında tanımlanmıştır ve e-postadan web geliştirmeye kadar pek çok alanda kullanılır.

Base64'ün var olma nedeni basittir: birçok eski protokol (e-posta, HTTP başlıkları, XML, JSON) yalnızca düz metin taşımak üzere tasarlanmıştır. Bir resmi, PDF'i ya da rastgele baytları bu kanallardan doğrudan geçirmeye çalışırsanız kontrol karakterleri bozulur veya kaybolur. Base64 bu veriyi güvenli karakterlere çevirerek taşımayı mümkün kılar. Bu araçla metinlerinizi tek tıkla kodlayabilir, mevcut bir Base64 dizesini de anında çözebilirsiniz.

Base64 Nasıl Çalışır?

Algoritma, girdiyi 3 baytlık (24 bit) gruplara böler. Her 24 bitlik grup, 6'şar bitlik 4 parçaya ayrılır. 6 bit 0 ile 63 arasında bir sayı ürettiği için her parça alfabedeki bir karaktere karşılık gelir. Sonuçta 3 bayt girdi, 4 karakter çıktı verir.

Adım adım kodlama

1. Metin UTF-8 ile baytlara çevrilir (Türkçe karakterler 2 bayt yer kaplar).
2. Baytlar 3'erli gruplara ayrılır ve bitleri art arda dizilir.
3. 24 bit, 6'şar bitlik dört parçaya bölünür.
4. Her parçanın değeri Base64 alfabesinden bir karakterle değiştirilir.
5. Eksik kalan bloklar için sonuna = doldurma karakteri eklenir.

Base64 Örnekleri

Örnek 1: "Man" kelimesi

"Man" kelimesinin ASCII baytları 77, 97, 110 değerindedir. Bitleri 01001101 01100001 01101110 şeklindedir. Bu 24 bit 6'şarlı bölününce 010011 010110 000101 101110 elde edilir; ondalık karşılıkları 19, 22, 5, 46 olup alfabede sırasıyla T, W, F, u karakterlerine denk gelir. Sonuç: TWFu. Giriş tam 3 bayt olduğundan doldurma karakteri yoktur.

Örnek 2: "Merhaba" kelimesi

"Merhaba" 7 bayttır: iki tam grup (Mer, hab) ve 1 bayt artan "a". Son grup eksik olduğu için iki tane = eklenir. Sonuç: TWVyaGFiYQ==. Çıktı uzunluğu 4 × ⌈7÷3⌉ = 12 karakterdir; sayıp doğrulayabilirsiniz.

Örnek 3: Türkçe karakterli "Şeker"

"Ş" harfi UTF-8'de iki bayttır (C5 9E), diğer dört harf birer bayttır; toplam 6 bayt eder. 6 ÷ 3 = 2 tam grup olduğundan doldurma yoktur. Sonuç: xZ5la2Vy. Bu yüzden Türkçe metni Base64'e çevirirken UTF-8 desteği şarttır; aksi halde ş, ğ, ı gibi harfler bozulur. Bu aracın kodlayıcısı UTF-8'i doğru işler.

Örnek 4: Boyut artışı hesabı

100 KB'lık (102.400 bayt) bir görseli Base64 ile metne çevirmek istiyorsunuz. 102.400 ÷ 3 = 34.133,3; yukarı yuvarlanınca 34.134 grup olur. Çıktı 34.134 × 4 = 136.536 karakter (yaklaşık 133 KB) eder. Yani veri yaklaşık %33 şişer. 1 MB'lık (1.048.576 bayt) dosya ise 1.398.104 karaktere ulaşır.

Base64 Alfabesi (Kısa Tablo)

Base64, Hex ve Base64URL Karşılaştırması

Base64 Nerelerde Kullanılır?

• E-posta ekleri: MIME standardı ikili dosyaları Base64 ile metne çevirerek iletir.
• Data URI: Küçük simgeleri data:image/png;base64,... biçiminde HTML veya CSS içine gömebilirsiniz.
• HTTP Basic Authentication: kullanıcı:parola çifti Base64'e çevrilip Authorization başlığına yazılır. Örneğin user:pass dizesi dXNlcjpwYXNz olur.
• JSON ve XML: İkili veriyi metin tabanlı API'lerde taşımak için kullanılır.
• JWT: Token parçaları Base64URL biçiminde kodlanır.

Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilecekler

• Base64'ü şifreleme sanmak: Kodlama geri döndürülebilir ve anahtar gerektirmez. Parola veya kişisel veriyi Base64'e çevirmek onu korumaz; gerçek koruma için AES gibi şifreleme algoritmaları ve güçlü anahtarlar gerekir. Güçlü bir parola oluşturmak için şifre üretici aracımızı kullanabilirsiniz.
• Karakter kodlamasını unutmak: JavaScript'in btoa() fonksiyonu yalnızca Latin1 karakterleri kabul eder. Türkçe harfler için önce UTF-8'e çevirmek gerekir; bu araç bunu sizin yerinize yapar.
• Doldurma karakterini silmek: Bazı sistemler = işaretini kabul etmez, bazıları ise zorunlu tutar. Çözme hatası alıyorsanız uzunluğun 4'ün katı olup olmadığını kontrol edin.
• Satır sonlarını görmezden gelmek: MIME biçimi 76 karakterde bir satır sonu ekler. Bu boşlukların çözmeden önce temizlenmesi gerekebilir.
• Standart ile URL-güvenli sürümü karıştırmak: + ve / karakterleri URL içinde sorun çıkarır; JWT gibi yerlerde - ve _ kullanılır.
• Büyük dosyalar için kullanmak: %33'lük şişme nedeniyle büyük görselleri Data URI olarak gömmek sayfayı yavaşlatır.

Birlikte Kullanabileceğiniz Araçlar

Metin üzerinde çalışırken kelime sayacı ile uzunluk kontrolü yapabilir, renk dönüştürücü ile HEX ve RGB değerlerini çevirebilir, tarih damgaları için Unix timestamp dönüştürücüyü kullanabilirsiniz. Standardın ayrıntıları için RFC 4648 belgesine bakabilirsiniz.