Veri Dönüştürücü

Veri Boyutu Dönüştürme Nedir?

Dijital bilginin en küçük birimi bit'tir (0 veya 1). 8 bit bir byte eder ve bir byte genellikle tek bir karakteri saklamaya yeter. Dosya boyutları, bellek ve disk kapasiteleri byte'ın katlarıyla (KB, MB, GB, TB, PB) ifade edilir. Veri dönüştürücü bu birimler arasında hem ikili (1024 tabanlı) hem ondalık (1000 tabanlı) sisteme göre çeviri yapar.

Yeni bir telefon veya disk alırken kapasitenin neden eksik göründüğünü merak edenler, internet paketlerini karşılaştıranlar, bulut depolama planı seçenler, sistem yöneticileri, yazılım geliştiriciler ve öğrenciler bu dönüşümleri sık yapar. "1 GB kaç MB?", "1 TB kaç GB?" ve "100 Mbps kaç MB/s?" en çok aranan sorulardır.

İkili ve Ondalık Sistem: Neden İki Farklı "GB" Var?

Bilgisayar belleği ikili sistemle adreslendiği için yazılımlar tarihsel olarak 1 KB'ı 2¹⁰ = 1.024 byte kabul etti. Disk üreticileri ve SI standardı ise kilo, mega, giga öneklerini 1.000'in kuvvetleri olarak kullanır. Karışıklığı gidermek için Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) 1998'de ikili önekleri tanımladı: KiB (kibibyte), MiB (mebibyte), GiB (gibibyte), TiB (tebibyte). Ancak Windows hâlâ ikili değerleri "KB, MB, GB" etiketiyle gösterirken macOS ve diskin kutusu ondalık değer kullanır.

1. Değerin hangi sistemle verildiğini belirleyin (disk kutusu ondalık, Windows ikili).
2. Değeri byte'a çevirin: birimin basamak sayısı kadar 1.000 veya 1.024 ile çarpın (GB için üç kez).
3. Byte değerini hedef birimin byte karşılığına bölün.
4. Hız hesaplarında bit (b) ile byte (B) ayrımına dikkat edin ve gerekiyorsa 8'e bölün.

Veri Birimleri Dönüşüm Tablosu

Disk Kapasitesi Tablosu: Bilgisayarda Neden Eksik Görünür?

Kutusunda 1 TB yazan disk, üretici tarafından 1.000.000.000.000 byte olarak hesaplanır. Windows bu sayıyı 1.024³'e bölerek gösterdiği için ekranda yaklaşık 931 "GB" görürsünüz. Ayrıca dosya sistemi, kurtarma bölümü ve işletim sistemi alanı da kullanılabilir kapasiteyi azaltır.

İnternet Hızı Tablosu: Mbps Kaç MB/s?

İnternet hızları saniyedeki bit (Mbps) ile, dosya boyutları ise byte ile verilir. Bu yüzden 100 Mbps'lik bir bağlantı en iyi koşulda saniyede 12,5 MB indirir. Tablodaki süreler teorik üst sınırdır; protokol yükü, Wi-Fi ve sunucu hızı nedeniyle gerçek süreler daha uzun olur.

Veri Dönüşüm Örnekleri

Örnek 1: 5 GB kaç MB?

İkili sistemde 5 × 1.024 = 5.120 MB; ondalık sistemde 5 × 1.000 = 5.000 MB. Mobil operatörlerin paket hesabı için operatörün kendi tanımına bakılmalıdır.

Örnek 2: 512 GB SSD bilgisayarda kaç GB görünür?

512 × 10⁹ = 512.000.000.000 byte. Bu sayı 1.073.741.824'e bölünürse 476,84 GiB elde edilir.

Örnek 3: 4 GB'lık film 50 Mbps ile kaç dakikada iner?

4 GB = 4 × 8.000 = 32.000 megabit. 32.000 ÷ 50 = 640 saniye ≈ 10 dakika 40 saniye (teorik).

Örnek 4: 12 megapiksel bir fotoğraf sıkıştırılmadan kaç MB tutar?

12.000.000 piksel × 3 byte (24 bit renk) = 36.000.000 byte ≈ 36 MB (34,3 MiB). JPEG sıkıştırmasıyla bu değer genellikle 3-6 MB'a düşer.

Sık Yapılan Hatalar

• Mb ile MB'ı karıştırmak: Küçük "b" bit, büyük "B" byte demektir. 1 MB = 8 Mb.
• Eksik kapasiteyi kusur sanmak: 1 TB diskin 931 GB görünmesi normaldir, bir arıza değildir.
• Teorik hızı gerçek hız sanmak: Ağ protokolleri ve Wi-Fi kayıpları nedeniyle gerçek indirme hızı genellikle teorik değerin %80-95'i kadardır.
• Küçük harf "kb" yazmak: SI'da kilo öneki küçük "k"dir (kB); ancak ikili kullanımda büyük "K" yaygınlaşmıştır. Belgelerde KiB yazmak en net yoldur.

Dosya Türlerine Göre Ortalama Boyutlar

Depolama planlarken dosyaların ortalama boyutunu bilmek işe yarar. Düz metin bir sayfa birkaç KB, ofis belgesi genellikle onlarca KB ile birkaç MB, akıllı telefonla çekilen bir JPEG fotoğraf 2-6 MB, bir dakikalık 1080p video yaklaşık 100-200 MB, bir dakikalık 4K video ise 300 MB ile 1 GB arasında yer kaplar. Bu değerler çözünürlüğe, sıkıştırma ayarına ve cihaza göre büyük ölçüde değişir. Bulut planı seçerken fotoğraf ve video arşivinizin yıllık büyüme hızını hesaba katmak sürpriz ek ücretlerin önüne geçer.

İlgili Hesaplayıcılar

Metinlerin karakter ve kelime sayısı için kelime sayacı, verileri metne kodlamak için Base64 dönüştürücü (Base64 veriyi yaklaşık %33 büyütür), Unix zaman damgası için timestamp dönüştürücü, indirme sürelerini hesaplamak için zaman dönüştürücü ve ikilik sistemdeki üslü sayılar için üslü sayılar hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.

Kaynak: İkili önekler IEC 80000-13 standardında, ondalık önekler BIPM SI Broşürü'nde tanımlanmıştır. Ayrıntı için NIST ikili önekler sayfasına bakabilirsiniz.