Kan Şekeri Dönüştürücü
mg/dL ve mmol/L arasında dönüşüm yapın
Kan Şekeri (Glukoz) Nedir?
Kan şekeri, kanda dolaşan glukoz miktarıdır. Glukoz, beyin başta olmak üzere tüm hücrelerin temel enerji kaynağıdır ve düzeyi pankreastan salgılanan insülin ve glukagon hormonlarıyla dar bir aralıkta tutulur. Bu denge bozulduğunda kan şekeri yükselir (hiperglisemi) veya düşer (hipoglisemi). Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri; göz, böbrek, sinir ve damar hasarına yol açabilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre diyabet dünyada en yaygın kronik hastalıklardan biridir ve Türkiye, yetişkin diyabet sıklığının yüksek olduğu ülkeler arasında yer alır.
Bu hesaplayıcı; evde glukometre kullanan diyabet hastaları, gebelik diyabeti takibi yapan anneler, yurt dışından gelen ve farklı birimde yazılmış tahlil sonucu olanlar ve check-up sonucunu yorumlamak isteyen herkes için tasarlanmıştır.
mg/dL ve mmol/L Nedir? Kan Şekeri Nasıl Dönüştürülür?
Kan şekeri iki farklı birimle ifade edilir. mg/dL (miligram/desilitre) Türkiye, ABD ve Japonya'da; mmol/L (milimol/litre) İngiltere, Kanada, Avustralya ve Avrupa'nın büyük bölümünde kullanılır. Dönüşüm, glukozun molekül ağırlığına (180,16 g/mol) dayanır.
mmol/L = mg/dL ÷ 18,02
mg/dL = mmol/L × 18,02
Pratikte 18 katsayısı da kullanılır; fark klinik açıdan önemsizdir.
Adım Adım Kan Şekeri Değerlendirme
- Değerinizi ve birimini girin (Türkiye'deki laboratuvarlar genellikle mg/dL kullanır).
- Ölçüm tipini seçin: açlık (en az 8 saat), yemekten 2 saat sonra (tokluk) veya rastgele.
- Hesaplayıcı değeri diğer birime çevirir ve ilgili referans aralığıyla karşılaştırır.
- Sonuç normal dışındaysa ölçümü tekrarlayın; tanı için laboratuvar testi ve hekim değerlendirmesi gerekir.
Kan Şekeri Dönüşüm Örnekleri
Örnek 1: Açlık kan şekeri 126 mg/dL. 126 ÷ 18,02 = 6,99 ≈ 7,0 mmol/L. Bu değer, ADA kriterlerinde diyabet eşiğidir; tanı için ölçümün başka bir günde tekrarlanması gerekir.
Örnek 2: Yurt dışındaki bir tahlilde tokluk şekeri 7,8 mmol/L yazıyor. 7,8 × 18,02 = 140,6 mg/dL. Bu, 2 saatlik değer için normal üst sınırın hemen üzerindedir.
Örnek 3: Glukometre 250 mg/dL gösteriyor. 250 ÷ 18,02 = 13,9 mmol/L. Bu belirgin bir yükselmedir; diyabet hastasıysanız hekiminizin önerdiği plan doğrultusunda keton ölçümü gerekebilir.
Örnek 4 – HbA1c'den ortalama şekere: ADA'nın kullandığı formül Tahmini ortalama glukoz (mg/dL) = 28,7 × HbA1c − 46,7'dir. HbA1c %7 ise 28,7 × 7 − 46,7 = 154 mg/dL (8,6 mmol/L) bulunur.
2026 ADA Kriterlerine Göre Normal Kan Şekeri Değerleri
Aşağıdaki eşikler Amerikan Diyabet Derneği (ADA) tanı kriterlerine dayanır ve WHO ile Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) kılavuzlarıyla büyük ölçüde uyumludur.
| Test | Normal | Prediyabet | Diyabet |
|---|---|---|---|
| Açlık plazma glukozu | 70-99 mg/dL (3,9-5,5 mmol/L) | 100-125 mg/dL (5,6-6,9 mmol/L) | 126 mg/dL ve üzeri (7,0+ mmol/L) |
| OGTT 2. saat (75 g glukoz) | 140 mg/dL altı (7,8 altı) | 140-199 mg/dL (7,8-11,0) | 200 mg/dL ve üzeri (11,1+) |
| HbA1c | %5,7 altı | %5,7-6,4 | %6,5 ve üzeri |
| Rastgele plazma glukozu | — | — | 200 mg/dL ve üzeri + tipik belirtiler |
Belirti olmayan kişilerde diyabet tanısı için anormal sonucun tekrarlanması veya iki farklı testin birlikte anormal çıkması gerekir. Gebelikte farklı eşikler uygulanır.
HbA1c ve Ortalama Kan Şekeri Karşılığı
| HbA1c | Ortalama glukoz (mg/dL) | Ortalama glukoz (mmol/L) |
|---|---|---|
| %5 | 97 | 5,4 |
| %6 | 126 | 7,0 |
| %7 | 154 | 8,6 |
| %8 | 183 | 10,2 |
| %9 | 212 | 11,8 |
| %10 | 240 | 13,3 |
Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri) Seviyeleri
- Seviye 1: 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altı ve 54 mg/dL (3,0 mmol/L) ve üzeri. Titreme, terleme, açlık hissi, çarpıntı görülebilir.
- Seviye 2: 54 mg/dL (3,0 mmol/L) altı. Klinik olarak anlamlıdır, hemen müdahale gerektirir.
- Seviye 3 (ağır): Belirli bir sayıdan bağımsız olarak bilinç değişikliği nedeniyle başkasının yardımına ihtiyaç duyulan durum. Acil tıbbi yardım (112) gerekir.
Hafif düşüklerde yaygın uygulama "15-15 kuralı"dır: 15 g hızlı etkili karbonhidrat alınır, 15 dakika sonra tekrar ölçülür. Diyabet hastalarında hedef aralıklar kişiye göre belirlenir; ADA birçok yetişkin için öğün öncesi 80-130 mg/dL (4,4-7,2 mmol/L), yemek sonrası zirve değeri 180 mg/dL (10,0 mmol/L) altı ve HbA1c %7 altı hedefini önerir.
Yüksek Kan Şekeri Belirtileri Nelerdir?
Hafif yükseklikler çoğu zaman hiçbir belirti vermez; prediyabet ve erken dönem tip 2 diyabetin yıllarca fark edilmeden sürmesinin nedeni budur. Kan şekeri belirgin şekilde yükseldiğinde ise sık idrara çıkma, aşırı susama ve ağız kuruluğu, sebepsiz kilo kaybı, sürekli yorgunluk, bulanık görme, yaraların geç iyileşmesi ve tekrarlayan idrar yolu ya da mantar enfeksiyonları görülebilir. Bulantı, kusma, karın ağrısı, nefeste meyvemsi koku ve hızlı soluk alıp verme ketoasidoz belirtisi olabilir; bu durumda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Kimler Kan Şekeri Taraması Yaptırmalı?
ADA, belirtisi olmayan tüm yetişkinlerde 35 yaşından itibaren diyabet taraması yapılmasını, sonuç normalse en az 3 yılda bir tekrarlanmasını önerir. Fazla kilolu veya obez (BKİ 25 ve üzeri) olup şu risk faktörlerinden en az birini taşıyan kişilerde tarama yaştan bağımsız olarak daha erken başlamalıdır:
- Birinci derece yakınlarda diyabet öyküsü
- Yüksek tansiyon, düşük HDL veya yüksek trigliserid
- Hareketsiz yaşam, polikistik over sendromu
- Daha önce gebelik diyabeti geçirmiş olmak
- Kalp-damar hastalığı öyküsü
Prediyabet saptanan kişilerde yılda bir kontrol önerilir. Doğru zamanda yapılan yaşam tarzı değişiklikleri, prediyabetten diyabete geçişi önemli ölçüde geciktirebilir.
Gebelikte Kan Şekeri Değerleri
Gebelik diyabeti taraması genellikle gebeliğin 24-28. haftaları arasında yapılır. Tek aşamalı 75 g OGTT yönteminde açlık 92 mg/dL, 1. saat 180 mg/dL veya 2. saat 153 mg/dL değerlerinden herhangi birinin aşılması gebelik diyabeti olarak değerlendirilir. Sağlık Bakanlığı'nın doğum öncesi bakım uygulamaları da bu dönemde taramayı kapsar. Gebelikteki eşikler genel nüfustan daha düşük olduğu için gebe kullanıcılar sonuçlarını mutlaka kadın doğum uzmanıyla değerlendirmelidir. Gebelik haftanızı gebelik hesaplama aracıyla öğrenebilirsiniz.
Evde Kan Şekeri Ölçerken Sık Yapılan Hatalar
- Elleri yıkamamak: Parmakta kalan meyve veya şeker artığı sonucu yapay olarak yükseltir.
- Süresi geçmiş veya nemli ortamda saklanmış strip kullanmak: Okumalar sapabilir.
- Glukometreyi laboratuvarla bire bir karşılaştırmak: ISO 15197 standardına göre evde kullanılan cihazların ±%15'lik sapması kabul edilebilir sınırlar içindedir.
- Ölçüm zamanını karıştırmak: Tokluk ölçümü yemeğe başladıktan 2 saat sonra yapılmalıdır.
- Tek ölçümle karar vermek: Stres, hastalık, kortizon gibi ilaçlar ve uykusuzluk kan şekerini geçici olarak yükseltebilir.
Kan Şekerini Dengede Tutmak İçin Yaşam Tarzı
Tip 2 diyabet ve prediyabette fazla kiloların bir kısmının verilmesi, düzenli fiziksel aktivite ve lif açısından zengin beslenme en etkili adımlardır. Mevcut durumunuzu BMI hesaplama, bel-kalça oranı ve vücut yağ oranı araçlarıyla değerlendirebilir; enerji ihtiyacınızı kalori ihtiyacı, karbonhidrat dağılımınızı makro hesaplama aracıyla planlayabilirsiniz.
Tıbbi Uyarı
Bu sayfadaki bilgiler ve hesaplayıcının sonuçları genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Kronik bir hastalığınız, gebeliğiniz ya da düzenli kullandığınız bir ilaç varsa veya sonuçlarınız sizi endişelendiriyorsa mutlaka hekiminize, gerekirse bir diyetisyene danışın.
Sıkça Sorulan Sorular
Açlık kan şekeri en az 8 saat hiçbir kalori almadan, genellikle sabah kalkınca ölçülür. Su içmek serbesttir; çay, kahve, sakız ve sigara sonucu etkileyebileceği için ölçümden önce tercih edilmemelidir.
ADA kriterlerine göre açlık kan şekeri 70-99 mg/dL (3,9-5,5 mmol/L), 75 g glukoz yüklemesinden 2 saat sonra 140 mg/dL (7,8 mmol/L) altında olmalıdır. 100-125 mg/dL açlık değeri prediyabet, 126 mg/dL ve üzeri diyabet aralığıdır.
mg/dL cinsinden değeri 18,02'ye bölün. Örneğin 100 mg/dL ÷ 18,02 = 5,55 mmol/L eder. Tersine çevirmek için mmol/L değerini 18,02 ile çarpın: 10 mmol/L × 18,02 = 180 mg/dL.
HbA1c (glikozile hemoglobin), son 2-3 aylık ortalama kan şekerini yansıtır. ADA'ya göre %5,7 altı normal, %5,7-6,4 prediyabet, %6,5 ve üzeri diyabet olarak değerlendirilir. HbA1c %7, yaklaşık 154 mg/dL ortalama glukoza karşılık gelir.
Diyabeti olmayan kişilerde yemekten 2 saat sonra kan şekeri genellikle 140 mg/dL'nin altındadır. Diyabet hastaları için ADA, birçok yetişkinde yemek sonrası zirve değerin 180 mg/dL altında tutulmasını önerir; kişisel hedefinizi hekiminiz belirler.
Kan şekeri 70 mg/dL altındaysa 15 g hızlı etkili karbonhidrat (yarım bardak meyve suyu, 3-4 küp şeker gibi) alınır ve 15 dakika sonra tekrar ölçülür. Değer hâlâ düşükse işlem tekrarlanır. Bilinç bulanıklığı varsa ağızdan bir şey verilmez ve hemen 112 aranır.
Glukometreler parmak ucundaki kılcal kanı, laboratuvarlar ise genellikle damardan alınan plazmayı ölçer. Ayrıca ev cihazlarında ±%15 civarı sapma uluslararası standartlara göre kabul edilebilir. Bu nedenle tanı için laboratuvar sonucu esas alınır.
Hayır. Hesaplayıcı yalnızca birim dönüşümü yapar ve değeri genel referans aralıklarıyla karşılaştırır. Diyabet tanısı, tekrarlanan laboratuvar testleri ve hekim değerlendirmesiyle konur.