Gelir Vergisi Hesaplama

Gelir Vergisi Nedir ve Kimler Öder?

Gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı üzerinden alınan dolaysız bir vergidir. Dayanağı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'dur (GVK) ve kanunun 2. maddesi gelir unsurlarını yedi başlıkta sayar: ticari kazançlar, zirai kazançlar, ücretler, serbest meslek kazançları, gayrimenkul sermaye iratları (kira gelirleri), menkul sermaye iratları (faiz, temettü vb.) ve diğer kazanç ve iratlar (değer artış kazançları gibi).

Pratikte gelir vergisiyle en sık karşılaşan grup ücretlilerdir. Maaşlı çalışanların vergisi işveren tarafından her ay bordro üzerinden kesilir ve muhtasar beyanname ile vergi dairesine ödenir; buna stopaj (tevkifat) denir. Serbest meslek erbabı, esnaf, kira geliri elde edenler ve birden fazla işverenden belirli tutarın üzerinde ücret alanlar ise gelirlerini her yıl Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bildirir. Bu sayfadaki hesaplayıcı, her iki durumda da matrahınıza 2026 tarifesini uygulayarak dilim dilim ne kadar vergi çıktığını gösterir.

2026 Gelir Vergisi Dilimleri

2026 yılı tarifesi, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlendi. Türkiye'de gelir vergisi artan oranlıdır: gelir arttıkça yalnızca üst dilime giren kısım daha yüksek oranla vergilenir. 2026'da oranlar %15, %20, %27, %35 ve %40'tır. Ücret gelirleri ile ücret dışı gelirlerin tarifesi üçüncü dilimde ayrışır: ücretlilerde %27'lik dilim 1.500.000 ₺'ye kadar uzanırken, kira, serbest meslek ve ticari kazanç gibi diğer gelirlerde bu sınır 1.000.000 ₺'dir.

Ücret Geliri Vergi Tarifesi (2026)

Ücret Dışı Gelirler Vergi Tarifesi (2026)

Kaynak: 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (Resmî Gazete, 31.12.2025). Güncel mevzuat için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) internet sitesini kontrol edin.

Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Artan oranlı tarifede en sık yapılan yanlış, matrahın tamamını girdiği en üst dilimin oranıyla çarpmaktır. Doğru yöntemde matrah dilimlere bölünür, her parça kendi oranıyla vergilenir ve sonuçlar toplanır. Genel formül şöyledir:

Burada matrah, vergi oranının uygulandığı nettir: ücretlide SGK primleri düşüldükten sonra kalan tutar, serbest meslek veya ticari kazançta ise hasılattan indirilebilir giderler düşüldükten sonra kalan kârdır. Dilim oranı yukarıdaki tablolardaki yüzdedir. Tarifedeki "dilim sonuna kadar toplam vergi" sütunu hesaplamayı kısaltır: matrahınızın girdiği dilimin önceki dilim sonu tutarını alıp aşan kısmı o dilimin oranıyla çarpmanız yeterlidir.

Adım Adım Hesaplama Rehberi

1. Gelir türünü belirleyin. Maaş geliriniz varsa ücret tarifesini, kira, serbest meslek veya ticari kazanç için ücret dışı tarifeyi seçin.
2. Matrahı bulun. Ücretlide brüt maaştan %14 SGK ve %1 işsizlik sigortası işçi payını düşün (SGK prim tavanını aşan kısımdan prim kesilmez). Beyannameli gelirde giderleri, istisnaları ve indirimleri (örneğin şahıs sigorta primleri, bağışlar) düşün.
3. Kümülatif matrahı kontrol edin. Ücretlilerde vergi yıl başından itibaren biriken matraha göre hesaplanır. Ocak'tan bu yana bordrolarınızdaki matrahların toplamını "Kümülatif Matrah" alanına yazın.
4. Dilimlere bölün. Matrahın 190.000 ₺'ye kadar olan kısmına %15, 190.000-400.000 ₺ arasına %20 uygulayın ve bu şekilde devam edin.
5. Vergileri toplayın. Her dilimin vergisini toplayarak hesaplanan gelir vergisini bulun.
6. İstisnaları düşün. Ücretlide asgari ücrete isabet eden gelir vergisi hesaplanan vergiden mahsup edilir; kalan tutar ödenecek vergidir.

Gelir Vergisi Hesaplama Örnekleri

Örnek 1: Yıllık 500.000 ₺ ücret matrahı

• İlk 190.000 ₺: 190.000 × %15 = 28.500 ₺
• 190.000 - 400.000 ₺ arası: 210.000 × %20 = 42.000 ₺
• 400.000 - 500.000 ₺ arası: 100.000 × %27 = 27.000 ₺
• Toplam vergi: 97.500 ₺ — ortalama oran %19,5, marjinal oran %27

Bu örnek, ortalama ve marjinal oran arasındaki farkı iyi gösterir: kazandığınız son 1 ₺ %27 vergilendirilse de gelirinizin tamamına düşen efektif yük %19,5'tir.

Örnek 2: Aynı tutar, farklı tarife — 1.200.000 ₺ matrah

Ücret geliri olarak: 400.000 ₺'ye kadar 70.500 ₺ + (1.200.000 − 400.000) × %27 = 216.000 ₺ → toplam 286.500 ₺ (ortalama %23,88).

Kira veya serbest meslek kazancı olarak: 1.000.000 ₺'ye kadar 232.500 ₺ + (1.200.000 − 1.000.000) × %35 = 70.000 ₺ → toplam 302.500 ₺ (ortalama %25,21).

Aynı matrah için ücret dışı gelirde 16.000 ₺ daha fazla vergi çıkar; fark, %27'lik dilimin ücret dışı gelirde 1.000.000 ₺'de bitmesinden kaynaklanır.

Örnek 3: 6.000.000 ₺ ücret matrahı (en üst dilim)

5.300.000 ₺'ye kadar 1.697.500 ₺ + (6.000.000 − 5.300.000) × %40 = 280.000 ₺ → toplam 1.977.500 ₺. Ortalama oran yaklaşık %32,96 olup %40'ın belirgin biçimde altındadır.

Örnek 4: Aylık 60.000 ₺ brüt maaşın Ocak bordrosu

• SGK işçi payı: 60.000 × %14 = 8.400 ₺; işsizlik sigortası: 60.000 × %1 = 600 ₺
• Gelir vergisi matrahı: 60.000 − 9.000 = 51.000 ₺
• Hesaplanan gelir vergisi: 51.000 × %15 = 7.650 ₺
• Asgari ücret istisnası: 2026 brüt asgari ücreti 33.030 ₺, matrahı 28.075,50 ₺; isabet eden vergi 28.075,50 × %15 = 4.211,33 ₺
• Ödenecek gelir vergisi: 7.650 − 4.211,33 = 3.438,67 ₺
• Damga vergisi: (60.000 − 33.030) × binde 7,59 = 204,70 ₺
• Ocak net maaşı: 60.000 − 9.000 − 3.438,67 − 204,70 = 47.356,63 ₺

Bu çalışanın aylık matrahı 51.000 ₺ olduğundan kümülatif matrah Nisan ayında 190.000 ₺'yi aşar ve o aydan itibaren matrahın bir kısmı %20 ile vergilenmeye başlar; net maaş bu nedenle yıl içinde kademeli olarak düşer. Ayrıntılı aylık bordro için maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Kümülatif Matrah ve Yıl İçinde Düşen Net Maaş

Ücretlilerin vergisi her ay bağımsız değil, yıl başından itibaren biriken (kümülatif) matraha göre hesaplanır. Ocak ayında matrahınız ilk dilimde kalırken, aylar ilerledikçe toplam matrah 190.000 ₺, 400.000 ₺ gibi eşikleri aşar ve aynı brüt maaştan daha fazla vergi kesilir. Bu yüzden özellikle yüksek ücretlilerde Ocak ile Aralık net maaşı arasında ciddi fark oluşabilir. Yeni yılda kümülatif matrah sıfırlanır ve net maaş yeniden yükselir.

Yıl içinde iş değiştirdiyseniz, yeni işverenin bordrosunda kümülatif matrahın nasıl dikkate alındığını kontrol etmek faydalıdır. Hesaplayıcıdaki "Kümülatif Matrah" alanı, bu birikmiş tutarı girerek bir sonraki ödemenin hangi dilimlere denk geleceğini görmenizi sağlar.

Asgari Ücret Vergi İstisnası

2022'den bu yana asgari ücret gelir vergisi ve damga vergisinden istisnadır; asgari geçim indirimi (AGİ) bu uygulamayla kaldırıldı. Asgari ücretin üzerinde maaş alanlar için ise asgari ücrete isabet eden vergi, hesaplanan vergiden düşülür. Böylece her ücretli, medeni durumu ve çocuk sayısından bağımsız olarak aynı tutarda istisnadan yararlanır. İstisna tutarı asgari ücretin kümülatif matrahına göre hesaplandığından yıl içindeki aylarda değişebilir. 2026 için brüt asgari ücret 33.030 ₺, net asgari ücret 28.075,50 ₺'dir.

Kimler Yıllık Beyanname Verir?

Ücret geliri tek işverenden alınıyorsa ve tutarı tarifenin dördüncü dilim tutarını (2026 için 5.300.000 ₺) aşmıyorsa, işverenin kestiği vergi nihai vergidir ve beyanname gerekmez. Birden fazla işverenden ücret alanlarda ise ikinci ve sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamı tarifenin ikinci dilim tutarını (400.000 ₺) aşarsa beyan zorunluluğu doğar. Kira geliri, serbest meslek kazancı ve ticari kazanç sahipleri genellikle beyanname verir. Yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın 1-31 Mart tarihleri arasında verilir; vergi Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir. Beyannamede yıl içinde kesilen stopajlar hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Tüm matrahı en üst oranla çarpmak: 500.000 ₺ için %27 × 500.000 = 135.000 ₺ demek yanlıştır; doğru tutar 97.500 ₺'dir.
• Brüt maaşı matrah sanmak: Ücretlide önce %15 toplam SGK ve işsizlik işçi payı düşülmelidir.
• Yanlış tarifeyi kullanmak: Kira veya serbest meslek kazancına ücret tarifesi uygulanırsa 400.000 ₺ üzerindeki matrahta vergi düşük hesaplanır.
• Kümülatif matrahı unutmak: Yıl ortasında alınan ikramiye veya prim, birikmiş matrah nedeniyle üst dilimden vergilenebilir.
• Asgari ücret istisnasını iki kez düşmek: İstisna aylık bordroda uygulanır; yıllık hesapta ayrıca düşülmez.
• Damga vergisini gelir vergisiyle karıştırmak: Damga vergisi brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında ayrıca kesilir.

İlgili hesaplamalar için SGK prim hesaplama, kira gelirinde stopaj için stopaj hesaplama, işten ayrılırken kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hesaplayıcılarına göz atabilirsiniz.