Yatırım Getirisi Hesaplama

ROI Nedir?

ROI (Return on Investment - Yatırım Getirisi), bir yatırımın verimliliğini ölçen temel bir finansal metriktir. Yatırımdan elde edilen kazancın, yatırım maliyetine oranını gösterir.

ROI Hesaplama Formülü

ROI = ((Son Değer - Toplam Yatırım) / Toplam Yatırım) × 100

CAGR (Bileşik Yıllık Büyüme Oranı)

CAGR, yatırımın yıllık ortalama büyüme oranını gösterir:

CAGR = (Son Değer / Başlangıç)^(1/Yıl) - 1

ROI Örnekleri

İyi Bir ROI Nedir?

• Hisse Senedi: Yıllık %10-15 iyi sayılır
• Gayrimenkul: Yıllık %8-12 beklenir
• Başlangıç Yatırımı: %25+ hedeflenir
• Mevduat: Enflasyon üzeri reel getiri

Yatırım Getirisi Neden Önemlidir?

Bireysel yatırımcıdan şirket yöneticisine kadar herkes, "Parayı bir yere koydum; gerçekte ne kadar kazandım?" sorusuna aynı ölçütle cevap vermek ister. Yüzde olarak ifade edilen yatırım getirisi, farklı büyüklükteki yatırımları karşılaştırılabilir hale getirir: 10.000 TL'lik bir hisse yatırımı ile 1.000.000 TL'lik bir gayrimenkul yatırımının yüzde getirisi aynı ölçekte okunabilir. Ancak tek bir yüzde rakamı hikâyenin tamamını anlatmaz. Sürenin, ek para girişlerinin, masrafların, vergilerin ve enflasyonun hesaba katılması gerekir. Bu sayfa, ROI ve CAGR'ı doğru yorumlamanız için bu unsurları sırasıyla açıklar.

ROI Nasıl Hesaplanır? Adım Adım

1. Toplam yatırım tutarını bulun: başlangıç tutarı + süre içindeki ek yatırımlar + alım komisyonu gibi masraflar.
2. Yatırımın bugünkü veya satış anındaki son değerini belirleyin (temettü, faiz ya da kira geliri gibi nakit girişleri varsa son değere ekleyin).
3. Net kazancı hesaplayın: Son Değer − Toplam Yatırım.
4. Net kazancı toplam yatırıma bölüp 100 ile çarpın.
5. Sürenin uzunluğunu dikkate almak için CAGR'a geçin.

Yatırım Getirisi Hesaplama Örnekleri

Örnek 1 – Basit ROI: 50.000 TL ile alınan bir fon 68.000 TL'ye ulaştı. Net kazanç 18.000 TL, ROI = 18.000 ÷ 50.000 × 100 = %36.

Örnek 2 – CAGR: 100.000 TL, 4 yılda 180.000 TL oldu. ROI %80'dir ama yıllık bileşik büyüme (1,8)^1/4 − 1 ≈ %15,83'tür. Başka bir deyişle yatırım her yıl ortalama %15,83 büyümüş gibi davranmıştır.

Örnek 3 – Ek yatırımlı ROI: 100.000 TL ile başlayıp süre içinde 20.000 TL daha eklediniz; toplam yatırım 120.000 TL. Son değer 150.000 TL ise ROI = (150.000 − 120.000) ÷ 120.000 = %25. Ek parayı hesaba katmasaydınız %50 gibi yanıltıcı bir sonuç bulurdunuz.

Örnek 4 – Reel getiri: Bir yatırım yıllık %60 nominal getiri sağladı, aynı dönemde enflasyon %45 oldu. Reel getiri = 1,60 ÷ 1,45 − 1 ≈ %10,34. Enflasyon farkını doğrudan çıkarmak (%60 − %45 = %15) hatalı sonuç verir.

Aynı ROI, Farklı Süre: CAGR Neden Gerekli?

%50 ROI, 2 yılda elde edildiğinde yıllık yaklaşık %22,47 (1,5^1/2 − 1), 3 yılda %14,47, 10 yılda ise yalnızca %4,14 yıllık büyümeye karşılık gelir. ROI süreyi göz ardı ettiği için uzun vadeli bir yatırımı kısa vadeliyle kıyaslarken yanıltabilir; CAGR bu kıyası yıllık bazda yapmanızı sağlar. Hesaplayıcıdaki "yıl" alanına yatırımın gerçek süresini ondalıklı da girebilirsiniz (ör. 2,5 yıl).

ROI'yi Etkileyen Gizli Kalemler

• İşlem maliyetleri: Komisyon, spread, saklama ücreti ve fon yönetim ücretleri net getiriyi düşürür. Hesaplamaya toplam yatırımın parçası olarak eklenmelidir.
• Vergiler: Mevduat faizi, fon ve kira gibi gelirlerde stopaj veya beyan yükümlülüğü doğabilir. Mevduat tarafında kesintiyi görmek için stopaj hesaplama, net getiriyi görmek için vadeli mevduat hesaplama aracını kullanın.
• Enflasyon: Nominal getiri yüksek görünse bile reel getiri düşük veya negatif olabilir; enflasyon hesaplama ile alım gücü kaybını ölçün.
• Kur etkisi: Yabancı para cinsinden yatırımlarda getiriyi hem yatırım para biriminde hem TL'de değerlendirin; kur dönüşümü için döviz çevirici işinize yarar.
• Nakit akışı zamanlaması: Düzensiz para girişi/çıkışı olan yatırımlarda basit ROI yetersiz kalır; IRR gibi zaman ağırlıklı ölçütler gerekir.

ROI, CAGR ve Bileşik Faiz Arasındaki İlişki

CAGR aslında bileşik faizin tersidir. Bileşik faizde başlangıç tutarı ve oranı bilirsiniz, sonucu hesaplarsınız; CAGR'da başlangıç ile bitiş değerini bilirsiniz ve oranı bulursunuz. Gelecekteki bir değeri tahmin etmek için bileşik faiz hesaplama aracını, geçmiş bir yatırımın yıllık performansını ölçmek için bu sayfadaki CAGR sonucunu kullanın. Bir yatırımın ortalama CAGR'ının pozitif olması her yıl pozitif getiri sağladığı anlamına gelmez; yıllar arası dalgalanma (oynaklık) CAGR'a yansımaz, bu yüzden risk ölçütleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Farklı sürelere sahip yatırımları yalnızca ROI ile kıyaslamak.
• Ek para girişlerini toplam yatırıma eklememek.
• Komisyon, vergi ve enflasyonu hesaba katmamak.
• Geçmiş getirinin gelecekte de tekrarlanacağını varsaymak.
• Zararda ROI'nin simetrik olmadığını gözden kaçırmak: %50 kayıptan başabaşa dönmek için %100 kazanç gerekir.